سيد علي اكبر قرشي

261

قاموس قرآن ( فارسي )

ابى طالب و ياران اواند . * ( « أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ الله مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً . . . » ) * ابراهيم : 24 . دربارهء اين آيه و آيهء ما بعدش رجوع شود به « خبث » و « جثث » . طوبى : * ( « الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ طُوبى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ » ) * رعد : 29 . طوبى فقط يك بار در قرآن آمده است . در كشاف گويد : طوبى مصدر است مثل بشرى و زلفى و در اصل طيبى بوده بضم طاء و سكون ياء براى ضمهء ما قبل ، ياء بواو قلب شده . در مجمع فرموده آن تأنيث اطيب است اين در قاموس و اقرب نيز آمده است . به نظر ميايد كه طوبى در آيه تأنيث اطيب و موصوف آن حيات است يعنى « حياة طوبى لهم » اين آيه درست نظير آيهء : * ( « مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّه حَياةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » ) * نحل : 97 . است مراد از * ( « حُسْنُ مَآبٍ » ) * جزاى آخرت است چنان كه مراد از * ( « وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ . . . » ) * نيز همان است و مقصود از * ( « طُوبى لَهُمْ » ) * زندگى دلچسب است چنان كه منظور از * ( « فَلَنُحْيِيَنَّه . . . » ) * نيز همان مىباشد . در روايات آمده : طوبى درختى است در بهشت تنهء آن در منزل رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و در منزل هر مؤمن شاخه‌اى از آن هست . و در بعضى از روايات اصل آن در خانهء على عليه السّلام و در منزل هر يك از مؤمنان غصنى از آن مىباشد اين مطلب در جاى خود صحيح است ولى آيهء شريفه ظاهرا در بيان آندرخت نيست . راجع باحاديث شجرهء طوبى رجوع شود بتفسير مجمع و عياشى و كتب ديگر . از جمله در تفسير عياشى از حضرت صادق عليه السّلام در ضمن حديثى نقل كرده : « طوبى شجرة فى الجنّة اصلها فى دار امير المؤمنين و فرعها فى منازل اهل الجنّة . . . » . و در ضمن حديث ديگر از على عليه السّلام نقل شده : « طوبى شجرة فى الجنّة اصلها فى دار رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله فليس من مؤمن الَّا و فى داره غصن من اغصانها